Piti (Azerbaycan)

Bugün annem bize bir Azerbaycan yemeği olan pitinin Nilgün versiyonunu yaptı :) Nohut, et, soğan ve patatesi düşük ısıda uzun bir süre pişirerek yapılan bu yemek, çatalla ezilebilecek yumuşaklıkta oluyor ve ufalanmış ekmek ile servis ediliyor.

Farklı yörelerde farklı şekilde pişirilen pitinin anlamı da "hem ıslak hem kuru yemek"miş. Genceliler pitiyi patates ile yaparken Şekililer kestane kullanıyorlarmış. Bir de Genceliler et suyunu ayırıp nohut ve etleri ezerek, Şekililer de güveçte piştiği şekilde servis ediyorlarmış.

Fırında 120 derecede 4 saat piştiler, ben de gelip gidip "pişti mi pişti mi?" diye bakındım :)

Güzel piti yapmak için Genceli Sevinç Hanım'dan şöyle püf noktaları öğrendik:
- Sadece yağlı koyun eti kullanın.
- Kısık ateşte uzun süre pişirin. (5-7 saat)
- Safran kullanın.

Aşağıdaki videonun ilk 2 dakikasında pitinin nasıl hazırlandığını, 12. dakikadan sonra da pişmiş halini görebilirsiniz.


İnternette bulduğumuz gerçek piti tarifi şöyle:

Malzemeler:
Kişi başına 150 g koyun eti, 20 g nohut, yarım kuru soğan, 150 g patates, 10 g kuru erik (zevke göre), 0.1 g safran veya 1 çay kaşığı sarıkök, karabiber ve tuz

Hazırlanışı:

Nohut 1 gece soğuk suda ıslatılır ve et doğranır. Hazırlanan et ve nohut tencereye koyulur ve üzerine kişi başına yarım litre olacak şekilde soğuk su koyulur. Tencere kısık ateşe koyularak bulyon kaynatılır. Bulyon kaynadıktan sonra içerisine doğranmış soğan koyulur. Biraz kaynadıktan sonra patates, yıkanmış erik kurusu ve tuz koyulur. Yemeğin hazır olmasına az kala baharat koyulur. Daha sonra ise 0.1 g safran 1 su bardağı suda ayrıca demlenir ve bir yemek kaşığı safran suyu yemeğe koyulur ve yemek hazır oluncaya kadar 4-5 saat çok kısık ateşte  pişirilir. Piti sofraya verilirken derin bir tabak veya kaselerde servis yapılır.

Piti aslında bu yemeğe özel, bir porsiyonluk ince uzun toprak kaplarda pişiriliyormuş; tadı asıl bu şekilde güzel olduğu için. Ancak biz toprak güveçlerimizi kullandık. Bir de orijinal tarifte et oranı çok daha fazla, annemin yaptığı pitide nohut daha boldu. Bu da bizim tarif, ya da "Piti a la Nilgün" :)

Malzemeler (kişi başına):
150 g koyun eti
50 g nohut
Yarım kuru soğan
150 g patates
10 g kuru erik (zevke göre)
0.1 g safran veya 1 çay kaşığı sarıkök
Karabiber ve tuz

Hazırlanışı:

• Nohutlar geceden ıslatılır.
• Çukur bir tencerede et, soğanla kavrulur, nohut eklenir. Bolca kaynar su eklenir ve kısık ateşte 2 saat pişirilir, 2 saatin sonunda baharatlar eklenir. Et suyu ayrılır.
• Soğan çok ince doğranır, güvecin alt kısmını kaplayacak şekilde yerleştirilir. 
• Elma dilimleri şeklinde iri doğranmış patates, soğanların üzerine, gene güvecin dibini kaplayacak şekilde yerleştirilir. 
• Nohutla pişmiş et, bunların üzerine dökülür. Güvecin üstüne yarım kaşık tereyağı (ya da Becel) eklenir (üstte kalan nohutların çıtır çıtır olması için). Üstünü kaplayacak şekilde, ayırdığınız et suyu eklenir. 
• Güveç 4 saat kadar, 120 derecelik fırına verilir (ısıyı alttan vererek – turbo kullanmayın, kurutur). Suyu çok çekilirse, ayırdığınız et suyundan üstüne gezdirerek eklenir.
• Bir kaba kuru ekmek parçaları konur, üstüne sıcak et suyu gezdirilir. Piti ile beraber servis yapılır.
• Piti servis yapıldıktan sonra, arzu edenler Gence Pitisi gibi çatalla ezerek yiyebilir.

Nuş olsun :)

Muffin böreği

Muffin kalıbında yapılan bu birer kişilik şirin börekleri ister kıymalı, ister peynirli iç ile hazırlayıp etkileyici bir ara sıcak olarak servis edebilirsiniz. Ben genelde tek seferde 2 ayrı iç hazırlayıp ayrı tepsilerde pişiriyorum.



Malzemeler (12 börek için):

4 yufka
2 yumurta
1 çay b. süt
2/3 çay b. zeytinyağı
Çörekotu
İsteğe göre üzerine cherry domates

Kıymalı iç (6 börek için):
175 g kıyma
1 küçük soğan
1 küçük domates
Tuz, kekik

• Soğan doğranır ve biraz zeytinyağında yumuşayana kadar pişirilir. Kıyma da eklenir ve kavrulur. Ocaktan alındıktan sonra küp küp doğranmış domates, kekik ve tuz eklenir.

Peynirli iç (6 börek için):
200 g beyaz peynir
Bir tutam maydanoz
Karabiber, kırmızı biber
Gerekirse tuz

• Peynir bir çatal ile ezilir, maydanoz ince ince doğranır ve tüm malzemeler karıştırılır.

Hazırlanışı:

• Fırın 180 dereceye ayarlanır.
• Yufkadan bir kahve fincanı tabağı büyüklüğünde yuvarlaklar kesilir. Yağlanmış muffin kalıbının her bir gözüne bir yuvarlak yerleştirilir. Yufkadan parçalar koparılarak hepsinin dibine biraz daha yufka yerleştirilir.
• Yumurta, süt ve zeytinyağı bir kapta karıştırılır. Bu karışımdan biraz alınıp muffin kalıplarının içindeki yufkalara yedirilir.
• Yufkanın geri kalanı bir bıçak ile yaklaşık yarım santimetre genişliğinde şeritler halinde kesilir ve yumurtalı karışıma eklenir.
• Yarısı kıymalı, yarısı peynirli iç ile karıştırılan yufkalar muffin kalıplarına paylaştırılır. En üste çörekotu serpilir ve fırına verilir. Üzerleri kızarana kadar pişirilir.

Afiyet olsun :)

Etli biber dolması

Malzemeler:

10 adet dolmalık biber
200 g. kıyma
1 avuç pirinç
3 orta boy domates
1 tutam maydanoz
1 soğan
1 çorba k. domates-biber salçası
Yarım çay b. zeytinyağı
Tuz, karabiber, kırmızı biber, nane

Hazırlanışı:

• Biberlerin sapları içe doğru itilerek çıkarılır, biberler yıkanır ve çekirdekler ayıklanır.
• Kapak olarak kullanmak için 10 parça domates kesilip ayrıldıktan sonra geri kalan domatesler küp küp doğranır.
• Kıyma, ince doğranan soğan ile maydanoz, pirinç, domatesler, salça ve baharatlar karıştırılır ve biberlerin içine fazla sıkıştırmadan doldurulur. Domatesler ile tepeleri kapatılır.
• Bir tencereye dik şekilde dizilen dolmaları yarıya kadar kaplayacak kadar su eklenip zeytinyağı gezdirilir. Üstlerine bir tabak ters çevrilip kapatılır.
• Kaynayana kadar yüksek ateşte, kaynadıktan sonra kısık ateşte yaklaşık yarım saat pişirilir.
• Yoğurt ile servis edilir.

Kıymalı bamya

Malzemeler:

450 g bamya (Superfresh'in donmuş bamyasını kullandım)
200 g kıyma
1 orta boy soğan
3 diş sarımsak
Zeytinyağı
2 domates
1 yemek kaşığı salça
Yarım limonun suyu
1 tutam maydanoz
1 su bardağı su
1,5 tatlı kaşığı tuz
Pulbiber

Hazırlanışı:

• Soğanlar ince ince doğranır ve bir tencerenin dibini kaplayacak kadar zeytinyağında kavrulur.
• Kıyma da eklenip kavurmaya devam edilir. Salça ve sarımsak eklenir.
• Kıyma iyice piştiğinde doğranmış domatesler ve bamya eklenir, üzerine limon suyu, su ve ince doğranmış maydanoz ilave edilir.
• Yemeğin tuzu ve pulbiberi atılır ve kapağı kapalı şekilde bamyalar yumuşayıncaya kadar (yaklaşık 20 dakika) pişmeye bırakılır.

Afiyet olsun :)

Fırında nar ekşili domates soslu dana fileto

Malzemeler:

4 adet dana fileto
2 büyük patates
1 soğan
100 g domates püresi
2 çorba kaşığı nar ekşisi
4 çorba kaşığı zeytinyağı
2 diş sarımsak
Tuz, karabiber, pulbiber, kekik

Hazırlanışı:

• Fırın 200 dereceye ısıtılır.
• Soğan yarım ay şeklinde, patatesler elma dilim, sarımsak da küçük küçük doğranır.
• Bir kapta domates püresi, zeytinyağı, nar ekşisi ve baharatlar karıştırılır.
• Hazırlanan sos fırın kabında soğan, sarımsak, patates ve filetoların üzerine dökülür ve hepsini kaplayacak şekilde karıştırılır.
• En son filetolar alttaki soğan ve patatesin üzerine yerleştirilir.
• 200 derecede bir süre piştikten sonra yanmaması için fırını 170 dereceye indirip üzerini alüminyum folyo ile kapatabilirsiniz.

Afiyet olsun :)